Otwarty Fundusz Emerytalny (OFE) – w Polsce: osoba prawna stanowiąca odrębną masę majątkową, zarządzana i reprezentowana przez powszechne towarzystwo emerytalne (PTE). Osoby należące do OFE posiadają jednostki uczestnictwa dające im tytuł do części jego majątku. Otwarte fundusze emerytalne powstały w ramach reformy systemu emerytalnego w 1999 roku i pozwalają na gromadzenie środków na emeryturę w tzw. II filarze. Obecnie istnieje 14 OFE (łącznie istniały 22 podmioty).

2 Ubezpieczeni w OFE

System jest obowiązkowy dla osób, które podlegają ubezpieczeniom społecznym i urodziły się po 31 grudnia 1968 roku,

Objęci nowym systemem zostali także urodzeni przed 1 stycznia 1969, a po 31 grudnia 1948, jednakże mogli dokonać wyboru czy chcą pozostać w ZUS-ie (I filar) czy przejść na nowe zasady,

Natomiast urodzeni przed 1 stycznia 1949 otrzymają emerytury ustalone zgodnie z zasadami sprzed wprowadzenia reformy, czyli według systemu opartego na umowie międzypokoleniowej.

2 Opłaty

Od środków wpłacanych do OFE, powszechne towarzystwa emerytalne pobierają opłaty: od składki i od wartości aktywów (opłata za zarządzania, do 0,6% w skali roku).

• Opłata dystrybucyjna (prowizja pobierana od każdej składki):
  • od 01.01.2010 - 3,5%;
  • do 31.12.2009 wszystkie OFE miały ustaloną prowizję dla nowych członków na poziomie 7%. Wyjątkiem był Allianz Polska OFE, gdzie prowizja wynosiła 4% (stan z dnia 31.12.2009).

• Opłata za zarządzanie (zależna od wielkości aktywów oraz limitu zapisanego w statucie danego OFE)
  • Wartość aktywów OFE przekłada się bezpośrednio na opłaty za zarządzanie kapitałem, czyli na koszty ponoszone przez ubezpieczonego
  • Do końca maja 2009 4 fundusze przekroczyły ustawową granicę 8 miliardów złotych, uprawniającą do zniżki w opłatach (Aviva, ING, PZU i AIG)
  • W roku 2008 przyjęte w statutach limity kwotowe miały wpływ na wysokość pobieranej opłaty przez AIG OFE, Generali OFE i ING OFE
• Opłata za zarządzanie pobierana jest z aktywów funduszu (proporcjonalnie do zgromadzonych środków ponosi ją każdy z członków funduszu) część stała: kwota ustalona w statucie, nie wyższa niż 0,045% zarządzanych aktywów netto w skali miesiąca przy wartości aktywów do 8 mld zł (czyli 0,6% rocznie). Powyżej tej kwoty maksymalna wartość tej opłaty jest proporcjonalnie niższa. Do roku 2010 nie może ona być wyższa niż wielkość zapisana w statucie OFE w dniu 15-10-2003.
• dodatkowa część zmienna: zależna od wyników inwestycyjnych osiąganych przez fundusz - wysokość tej opłaty wynosi 0,005% wartości aktywów netto w skali miesiąca dla funduszu który osiągnął w danym okresie najwyższą stopę zwrotu. Cześć zmienna opłaty za zarządzanie nie jest pobierana w funduszu, który osiągnął w danym okresie najniższą stopę zwrotu. W pozostałych funduszach ta część opłaty pobierana jest proporcjonalnie do osiągniętych wyników (tym większa im wyższa stopa zwrotu).

2 Dziedziczenie

Środki zgromadzone w OFE z zasady nie stanowią części spadku. Członek OFE wyznacza tzw. osoby uposażone (w niektórych OFE zwane beneficjentami) i to im są przekazywane środki z OFE po śmierci członka, całkowicie niezależnie od dziedziczenia spadku. Dopiero w sytuacji gdy nie ma uposażonych (beneficjentów), środki z OFE wchodzą w skład masy spadkowej. Pod warunkiem istnienia wspólności majątkowej, środki z OFE wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków:

Po śmierci osoby posiadającej konto w OFE połowa środków jest przelewana na osobiste konto OFE współmałżonka. Druga połowa jest dziedziczona zgodnie z zasadami prawa spadkowego i podlega przekazaniu spadkobiercy lub innej osobie uposażonej, wskazanej podczas przystępowania do OFE^[1].

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 2009 roku jeśli współmałżonek nie posiada konta OFE to dziedziczenie pierwszej połowy kwoty wiąże się z koniecznością założenia takiego konta^[2].

Należy zaznaczyć, że przekazaniu bądź dziedziczeniu podlegają środki wyłącznie w okresie gromadzenia ich na rachunku OFE. Po zakończeniu okresu składkowego środki te przekazywane są do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i w przypadku śmierci danej osoby stanowią własność skarbu państwa, niepodlegającą jakiemukolwiek dziedziczeniu.

2 Prawa członka OFE

• Raz do roku Fundusz Emerytalny ma obowiązek przesłać członkowi OFE roczne rozliczenie, wraz z informacją o stopie zwrotu za ostatni rok i za okres ostatnich trzech lat. Na rozliczeniu musi się również znajdować informacja o numerze rachunku oraz liczbie i wartości jednostek rozrachunkowych, a także historia wpływu składek przekazanych przez ZUS w ostatnim roku.
  • Każdy członek Funduszu Emerytalnego ma prawo do zmiany funduszu raz na kwartał (transfer). Istnieją opłaty związane ze zmianą funduszu emerytalnego wynikające z art 119 ustawy z dnia 28.08.1997r/dz.U.Dz2004r.Nr 159, poz 1667, z późn Zm. oraz rozporządzenie rady ministrów z dnia 17.02.2004.

Opłaty wynoszą kolejno

- 0 zł, (Bezpłatne prawo do zmiany funduszu emerytalnego) jeżeli upłynęło 24 miesiące nieprzerwanego członkostwa w danym funduszu.

- 80 zł, jeżeli do dnia dokonania wypłaty transferowej do innego funduszu upłynęło więcej niż 12 miesięcy, ale nie mniej niż 24 miesiące.

- 160 zł, jeżeli do dnia dokonania wypłaty transferowej do innego funduszu upłynęło nie więcej niż 12 miesięcy.

Opłaty te uiszcza członek funduszu z własnych środków na rzecz Powszechnego Towarzystwa Emerytalnego, które zarządza jego dotychczasowym funduszem emerytalnym (opłaty nie mogą być pobierane z konta emerytalnego w OFE).

2 Sytuacja finansowa

W lutym 2009 wypłacono pierwszą emeryturę z OFE w kwocie w 23,65zł^[3]. Tak niska emerytura z OFE jest wynikiem krótkiego okresu członkostwa w OFE (tylko 10 lat od 1999 r.) oraz niskich dochodów ich członków.

Od początku istnienia OFE w Polsce do końca 2008 wpłyneło do nich około 120 mld zł, z tytułu prowizji od składek t i tzw. opłaty za zarządzanie pobrały one około 10,6 miliardów złotych tj. prawie 9 proc. przelanych do funduszy składek przyszłych emerytów^[4]. Opłata jest procentem od aktywów funduszu a więc zależna od zysków funduszu, ale tylko pośrednio. W 2008 roku fundusze straciły łącznie 22 mld zł, zaś suma opłat za zarządzanie wyniosła łącznie 1,8 mld zł, czyli połowę kosztów ZUS^[5].

Średnia stopa zwrotu od stycznia 1999 roku do października 2009 roku wyniosła około 170%. Co oznacza że o tyle zwiększyła się wartość jednostek OFE zakupionych w styczniu 1999 r.

2 Zobacz też

• Minimalna stopa zwrotu
• przegląd zagadnień z zakresu ekonomii.
• ranking OFE

2 Linki zewnętrzne

• KNUiFE: Założenia zreformowanego systemu emerytalnego
• Komisja Nadzoru Finansowego reguluje OFE
• Wartości jednostek rozrachunkowych OFE
• Ranking OFE

Przypisy